Sosyal Medya Nedir? İnsan Davranışları Üzerindeki Etkileri Nelerdir?

SOSYAL MEDYA NEDİR?


SOSYAL MEDYA NEDİR? İNSAN DAVRANIŞI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ NELERDİR?

Giriş: Sosyal Medya Nedir? 

Eski dönemlerdeki iletişim biçimlerinden farklı olan sosyal medya ya da yeni medya her geçen gün öngörülemez şekilde kullanıcısı ve türü artmaktadır. Yeni medya kavramı 1970'li yıllarda bilgi ve iletişim temelli araştırmalar alanında sosyal, ekonomik ve kültürel çalışmalar yapan araştırmacılar tarafından ortaya atılırken; 


1990'lı yıllarda büyük bir ivme kazanan bilgisayar ve internet teknolojisi ile birlikte genişlemiş ve birçok farklı boyuta ulaşmıştır.(Dilmen, 2007: 114).


Sosyal medya, bir kullanıcının kendi oluşturduğu içerikleri yayınladığı ve paylaştığı çevrimiçi bir ağdır. Sosyal medya birçok kişi ve kuruluş tarafından aktif olarak kullanılmaktadır. 


Bu sayede hızlı erişim sağlanmakta ve kullanıcılar bu sosyal ağ üzerinden içerikleri, yazıları, haberleri, fikirleri, günlük olayları ve görselleri sosyal medya üzerinden görebilmekte ve görüşlerini gösterebilmektedir.


Sosyal medya, bireyler tarafından internette yazılan makaleler, videolar, fotoğraflar ve diğer materyallerden oluşur.

Tanımlı fikir uzun yıllar ortak bir görüş halinde ilerlesede, bu tür içeriklerin dışında gelişen teknoloji ve medya türleri ile birlikte “...’dan oluşur.” Yorumunu yapmak güçleşmiştir. 


Sosyal medya; İçeriği kullanıcılar tarafından oluşturulan bir platformdur (Arslan, 2011)


Düşüncesi artık geçerli değildir.


Sosyal medyanın adında medya olsa da geleneksel medyadan farklıdır. Özgünlüğünü oluşturan en önemli fark, herhangi bir bireyin sosyal medya içeriklerini oluşturabilmesi, yorumlayabilmesi ve katkıda bulunabilmesidir.


Sosyal medyanın adında medya olsa da geleneksel medyadan farklıdır.

Sosyal medyanın yukarıda bahsettiğimiz özelliklerini aşağıda tanımlara dökmek gerekirse (Mayfield, 2010: 6):


Katılımcılar: Sosyal medya, katılımcıları teşvik eder ve ilgili her kullanıcıdan geri bildirim alabilmektedir.


Açıklık: Çoğu sosyal medya hizmeti geri bildirime ve katılımcılara açıktır. Bu hizmetler, oylama, yorum yapma ve bilgi paylaşımı gibi konuları teşvik eder. Bu hizmetlere nadiren ulaşım engelleri getirilmektedir.


Konuşma: Geleneksel medya tamamen yayın yapmakla (içerik iletmek veya bir izleyiciye bilgi iletmek) ilgiliyken, sosyal medyanın iki yönlü konuşmayı mümkün kılma açısından daha geniş bir potansiyeli vardır.


Topluluk: Sosyal medya, toplulukların hızlı ve etkili bir şekilde oluşmasını sağlar; Topluluklar ayrıca en sevdiğiniz fotoğraflar, siyasi değerler ve en sevdiğiniz TV programları gibi önemsediğiniz şeyleri de paylaşabilir.


Bağlantı: Çoğu sosyal medya türü, bağlantılı bir iş gerçekleştirir; Diğer sitelere bağlanmaya, arama yapmaya ve insanların ilgilendiği hemen hemen her şeye izin vermeye ayarlıdır.


Bu özellikler altında sosyal medya ile geleneksel medya arasındaki farklar şu şekilde sıralanmaktadır.

Bu özellikler altında sosyal medya ile geleneksel medya arasındaki farklar şu şekilde sıralanmaktadır.


  • Erişim
  • Erişebilirlik
  • Kullanılırlık
  • Yenilik
  • Kalıcılık
  • Özgürlük


Yukarıdaki bilgilerde genel anlamda geleneksel ve sosyal medya arasındaki benzerlikler farklılıklar ve genel çerçevede tanımlarına yer verdik. Anlatacağımız bu bölümde güncel sosyal medya istatistiklerine yer vereceğiz.


We Are Social ve Hootsuite tarafından hazırlanan "Dijital 2021" raporuna göre internet kullanıcılarının sayısı 4,88 milyara ulaştı.


Hanehalkı bilişim teknolojileri kullanımına ilişkin temel göstergeler, 2009-2020
Hanehalkı bilişim teknolojileri kullanımına ilişkin temel göstergeler, 2009-2020


Bu rakam dünya nüfusunun %61.8'ine tekabül etmektedir.


4.55 milyar insan sosyal medya kullanıyor. Bu, dünyadaki 7.89 milyar insanın yaklaşık yarısının en az bir sosyal medya platformu kullandığını gösteriyor. Rapora göre, geçtiğimiz yıl yaklaşık 400 milyon kişi sosyal medyayı kullanmaya başladı. 


Günlük sosyal medya kullanım süresi ise 2 saat 27 dakikadır.


Rapora göre bir kez daha Facebook dünyanın en popüler sosyal medya platformu.


Son dönemde gençler arasında popülerliğini kaybeden uygulamanın toplam kullanıcı sayısı 2.895 milyara ulaştı. 


- 2.291 milyar YouTube, 

- 2 milyar WhatsApp,

- 1.393 milyar Instagram,

- 1.3 milyar Messenger,

- 1.251 milyar WeChat 


ve popüler uygulamalardaki kullanıcı sayılarını


1 milyar kullanıcıyla, TikTok takip ediyor.


TikTok, 2021'in üçüncü çeyreğinde en çok indirilen mobil uygulamalar listesinin başında geliyor.


İnternet Kullanıcı Verileri

Kepios analizi, internet kullanıcılarının 2012 başında 2,18 milyardan 2022 başına gelindiğinde 4,95 milyara çıktığı gösteriyor. Yani son 10 yılda internet kullanımı 2 katına çıkmıştır.


Son veriler, internet kullanıcılarının sayısının son 12 ayda 192 milyon artarak 2021'de yıllık yüzde 4.0 büyümeyle sonuçlandığını gösteriyor.


Not: Bu düşük büyüme rakamı, devam eden COVID-19 salgını sırasında veri toplama ve sorun raporlaması nedeniyle internet kullanıcılarındaki gerçek büyümeyi yetersiz yansıtabilir.


Bireylerin ortalama İnternet kullanım sıklığı (%), 2020, 2021
Bireylerin ortalama İnternet kullanım sıklığı (%), 2020, 2021


2021'de Sosyal Medya Reklam Harcamaları
Nasıl Bir Yönelim Gösterdi?

Bu yılki raporlardan elde edilen veriler, sosyal medya reklamcılığına yapılan harcamaların son 12 ayda önemli ölçüde arttığını ortaya koymaktadır. Sosyal medya reklamlarına yapılan küresel harcama 2021'de 150 milyar doları aşmıştır ve sosyal medya reklamları toplam dijital harcamaların yaklaşık üçte birini (yüzde 33,1) oluşturuyordu.


Aynı zamanda, reklamcılar 2021'in son çeyreğinde sosyal medya reklamlarına 2020'nin aynı çeyreğine göre yüzde 14 daha fazla bütçe ayırdı. Dünyanın dört bir yanındaki reklamverenler, son üç ayda 1.000 sosyal medya reklamı gösterimi için ortalama 9,13 dolar ödedi. 2021.


Daha da önemlisi, daha yüksek ortalama gösterim başına maliyet nedeniyle, sosyal reklamverenler, genel harcamalardaki artışa rağmen, 2021'in dördüncü çeyreğinde, 2020'nin aynı dönemine göre aslında daha az genel gösterim elde etti.



İnternet üzerinden en son satın alış veya sipariş zamanına göre sipariş verme ya da satın alma oranları, 2011-2021
İnternet üzerinden en son satın alış veya sipariş zamanına göre sipariş verme ya da satın alma oranları, 2011-2021

Türkiye'de 2021'de Sosyal Medya Kullanım Alışkanlıklarına 
Veriler Üzerinden Bir Bakış

İnternet kullanım oranımız dünya ortalamasının üzerinde olup, global internet kullanım oranımız %65,5 iken ülkemizde bu oran %82'dir.


Türkiye'de internet kullanıcılarının günde ortalama internette geçirdiği süre 8 saattir. Mobil cihazlarda geçirdiğiniz süre 4 saat 16 dakika, bilgisayarlarda geçirdiğiniz süre ise 3 saat 44 dakikadır.

 

Türkiye'de mobil internet hızı ( 30,97 Mbps) dünya ortalamasının üzerindedir.


- Ülkemizde cep telefonunun web trafiğindeki payı %69,8'dir. Diğer bir deyişle, kullanılan internetin yarısından fazlası mobil cihazlar tarafından sağlanmaktadır.


- Dünyada internetten herhangi bir şey ararken sesli asistan kullanım oranı %24,1'dir. Ülkemizde bu oran %22,6'dır.


İnternet kullanıcılarının %36,3'ü çevrimiçi çeviri araçlarını kullanıyor.


- Türkiye'deki internet kullanıcılarının yaklaşık %22'si vlog izliyor.


- Yine internet kullanıcılarının sosyal medyada geçirdikleri ortalama süre 2 saat 27 dakika.

 

- Ülkemizde her internet kullanıcısının ortalama 8.1 sayıda sosyal platforma sahiptir.


- Her iki internet kullanıcısından biri bir, marka aramak için sosyal medyayı kullanmaktadır. Ayrıca 100 kişiden ortalama 13'ü bir sosyal medya fenomenini takip etmektedir.


- Sosyal medyayı iş için kullananların oranı 3'te 1'e yakındır.


- Ülke nüfusumuzun yarısından fazlasının Facebook'a erişimi var.

Sosyal Medya Kullanımının
Kişiler Üzerindeki Psikolojik Etkileri

Sosyal Medya Kullanımının Kişiler Üzerindeki Psikolojik Etkileri

Günümüz üzerinden bir değerlendirme yaptığımızda sosyal medya hesabı olmayan / sosyal medya kullanmayan çok az insan olduğunu söylemek doğru olacaktır. 


Sosyal medya denilince herkesin aklına pek çok uygulama ve/ve ya web sitesi geliyor. Aklımıza gelen bu tür mecraların ortak özelliğinin ise etkileşim olduğunu söyleyebiliriz.


 Artık internette sadece gençlerin değil, yaşlıların da vakit geçirdiğini ve kendilerine ait hesaplar oluşturduklarını görüyoruz


Ortalama ömür yaşanılan yerin gelişmişlik seviyesine ve kişinin kendine verdiği değere göre değişiklik gösterebilir. Ortalama yaşamdaki farklılıklar, insanların doğumları ve ölümleri arasında; sosyal medya uygulamaları değişse de kullanımları hiç bir zaman azalma eğiliminde dahi olmamıştır. 


Öyle ki insanlar artık çocuklarına hatta doğmamış bebeklerine dahi hesaplar oluşturuyorlar. Çocuk sahibi olmayanlar / olmak isteyenlerde ise bu durum evcil hayvanlarına açtıkları sosyal medya hesapları olarak ilerlemektedir.  


- Burada kendi adlarına paylaşımlarda bulunuyorlar, fotoğraflarını paylaşıyorlar ve karşılığında beğeni bekliyorlar. 


Sosyal medyanın hayatımıza girmesiyle birçok şey kolaylaştı.


Örnek vermek gerekirse:


İnsanlar artık değer verdikleri kişilerin kendilerinden uzak olduklarını hissetmiyorlar. Öğrenmek istediklerini yeni bilgileri artık bir refleks haline gelmiş parmak hareketleri ile ulaşabiliyorlar.


Gittikçe gelişen teknolojiyle birlikte eskiden çeşit ve adet olarak sınırlı diyebileceğimiz araçların sayılarındaki ve çeşitlerindeki farklılıkda, insanların eğilimlerine göre tercih edilir hale gelmiştir. Yani her fikirden, türden ve arzudan insana hitap edecek; sosyal medya, teknolojik alet ve bilgi üretilmiştir.


Yukarıda bahsettiklerimize ek olarak başlıklar halinde Sosyal Medya Kullanımın Kişiler Üzerindeki Etkilerine bakacağız.



Aidiyet duygusu: Sosyal medya, aidiyet hissedeceğiniz bir platformdur. Her görüşten insana açık olan bu platformlar, kendinizi kabul ettirebileceğiniz bir ortam yaratır. Arkadaş ve aile gruplarından gelen yanıtlar veya beğeniler bir kabul duygusu yaratır.




Rol Modellik: Daha önce televizyonda gösterilen kişi veya kişiler rol model olarak kabul ediliyordu. Günümüzde ilham almaktan hoşlandığımız insanları veya idolleri sosyal medya aracılığıyla keşfedilmektedir.




Yalnızlık: Carnegie Mellon Üniversitesi'nde yapılan bir araştırma, sosyal medya kullanıcılarının etkileşimler sayesinde yaşadıkları yalnızlık hissini azalttığını ortaya koydu. Anlık etkileşimlerin bu duyguyu azaltmada en büyük etken olduğu kanıtlanmıştır.


Mutluluk: Missouri Üniversitesi tarafından yapılan bir araştırmaya göre sosyal medyanın insanları iyi hissettirdiği bulunmuştur. Araştırmaya katılan deneklerin sosyal medyada daha fazla etkileşim aldıkları için mutlu oldukları, buna karşın aldıkları etkileşimlerdeki düşmeler ya da bu ve benzeri durumlar kişideki mutluluğu ortadan kaldırdığı gözlenmiştir.



İletişim: Günümüzde bilgiye ulaşmak hiç olmadığı kadar kolay hale gelmiştir. Artık sosyal medya üzerinden iletişim kurmak ve istenilen bilgiye bir kaç parmak hareketiyle ulaşmak mümkündür. Ayrıca, sosyal medya, farklı coğrafyalar ve kültürler hakkında bilgi edinmek ve iletişim kurmak için en güçlü araç haline gelmiştir.


Yetersizlik Duygusu: Yoğun bir şekilde kabul edilmek isteyen kişiler, sosyal medyada başkalarıyla etkileşimlerini karşılaştırdıklarında kendilerini eksik ve başarısız hissederler. Bu davranış yetersizlik duygusunun artmasına neden olur.



Anhedonia/Anhedoni: Yunanca "kendimizden zevk alamama" anlamına gelen bu terim, psikolojide depresyon belirtisi olarak kabul edilmektedir. 


Missouri Üniversitesi'nde sosyal medyanın psikolojik etkileri üzerine yapılan bir araştırmada, bazı kişilerin anhedoni’den muzdarip olduğu gözlemlenmiştir. Bu durumla karşı karşıya kalan kişilerin genellikle az sayıda arkadaşının olduğu ve sosyal medyada daha az etkileşimde bulunduğu gözlemlenmiştir.


Bağımlılık: Sosyal medya bağımlılığı, tüm hayatımızın akıllı telefonlara ve sosyal medya hesaplarına bağlı olduğu bir durumdur. Bu durum duygusal olarak geri çekilme, yoksunluk belirtileri, odaklanamama gibi birçok duruma yol açabilir.


Anksiyete: FOMO, sosyal kaygı, sosyal medya kullanıcıları arasında yaygın bir durumdur. "Kaybetme korkusu" olarak tanımlanabilecek bu durum, kullanıcıların her an her saniye bir şeyleri kaçırdıkları hissidir. Kaygıya kadar uzanan bu durum, kullanıcıların bir şeyleri kaçırıp kaçırmadığını görmek için sürekli sosyal medyaya bakmaları sonucu ortaya çıkmaktadır.


Uyku: Gece gündüz sürekli sosyal medyada gezinmek bir süre sonra uyku düzeninizi bozmaktadır. Bu durum, uyku bozukluklarından depresyona kadar birçok hastalığa neden olabilir.


Hareketsizlik: Ulusal Sağlık Enstitülerinden yapılan araştırmalar, sosyal medyanın hareketsizliğin artmasına neden olduğunu ortaya koydu. Bu durumun sonucunda obezite, tip 2 diyabet, tansiyon sorunları, boyun ağrıları gibi birçok sorunun ortaya çıkmasına neden olmaktadır.


Bilgi Kirliliği: Sosyal medya üzerinden bilgiye ulaşmak kolay bir hale gelse de bilgi kirliliğinin artmasına neden olmuştur. Sosyal medyada yayınlanan her habere ve yazıya inanan insanlar bu haberi yayarak bilgiyi daha da fazla kişiye ulaştırarak toplumları yanlış yönlendirerek bilgi kirliliğin artmasına neden olabilir. Bu konuda yapılması gereken en önemli hareket, sosyal medyadaki tüm bilgilere inanmamak ve bilgiyi paylaşmadan önce araştırma yapmaktır.


Makaleyi PDF olarak indirmek için tıklayınız...


Kaynakça:


https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2021-37437


https://recrodigital.com/dunyada-ve-turkiyede-internet-sosyal-medya-kullanimi-2022/


https://dergipark.org.tr/en/pub/gazibtd/issue/57610/693331


https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/304417


https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1141470


https://dergipark.org.tr/en/pub/insan/issue/54793/736357

Yorum Gönder

0 Yorumlar